Тема 5. Формуладан бер зурлыкны икенчесе аша күрсәтү

Тәгълимат

Практика

Формула дип хәрефләр белән язылган кагыйдәләрне әйтәләр. Тизлек табу юлын хәрефләр рәвешендә язабыз. Юл s, тизлек - v,вакыт - t дип алабыз. s = vt формуласы килеп чыга. Әлеге тигезлекне юлның формуласы дип атыйлар.

Юл формуласы буенча төрле мәсьәләләр чишәргә мөмкин.

Исегезгә төшерегез:

1. Билгесез кушылучыны табу өчен, суммадан билгеле кушылучыны алырга кирәк:

а + х = в; х = в-а

 

2. Билгесез тапкырлаучыны табу өчен чыгышны билгелегә бүлергә кирәк:

а*х=в; х=в:а

 

3. Билгесез бүлүчене табу өчен, бүленүчене өлешкә бүлергә кирәк:

а:х=в; х=а:в

 

4. Билгесез бүленүчене табу өчен, бүлүчене өлешкә тапкырларга кирәк:

х:а=в; х=а*в

 

1. Машина 60 км/сәг тизлек белән хәрәкәтләнә. Ул 600 км араны ничә сәгатьтә үтә?

Чишү. s = vt формуласында s һәм v хәрефләре урынына кыйммәтләрен куябыз: s = 600, v = 60. 600 = 60t тигезләмәсен табабыз. Шуннан t = 600:60 килеп чыга, ягъни t = 10. Димәк, 600 км юлны үтү өчен машина 10 сәгать барырга тиеш.

Җавап: 10 сәгатьтә.

2. формуласыннан газ басымы p ны табыгыз.

Чишү: ; .

3. Кеше үзенең адымының озынлыгын белеп s = nl формуласыннан үзенең үткән юлын табарга мөмкин, бу формулада n - адым саны, l - адым озынлыгы. Кеше 4000 адым ясаса һәм адым озынлыгы 55 сантиметр булса, ул күпме юл үтәр? Җавапны километрларда күрсәтегез.

Чишү. s = 4000·55см = 220000см = 2200м = 2,2км.

Җавап: 2,2 км.

4. v = v0 + at формуласыннан вакыт t ны табыгыз.

Чишү. 1) Иң элек at табабыз; 2) Шуннан соң t ны.

1) at = v - v0; 2) .

Җавап: .

Үзең чиш:

1. (Демо 2010 / 5нче эше ) T = t/N формуласыннан t ны табыгыз

2. F = 1,8C + 32  формуласыннан С ны табыгыз

3. l = 1 + 7,8t  формуласыннан t ны табыгыз.

4.  формуласыннан v. ны табыгыз.

5. формуласыннан t ны табыгыз

6. формуласыннан V ны табыгыз.

7.  формуласыннан A ны табыгыз.

8.  формуласыннан b ны табыгыз.

9. формуласыннан  a ны табыгыз

10. Тигез тизләнешле хәрәкәт тизлеге v = v0 + at формуласыннан тизләнеш a ны табыгыз. 

11. s = s0 + at  формуласыннан v ны табарга.

12. газ басымы формуласыннан v ны табарга.

13. V = πR2H формуласында   Rнигез радиусы, Нцилиндрның биеклеге. Әлеге формуладан R ничек табыла?

14. формуласыннан  t ны табыгыз.