Тема 2. Процентлар ике зурлыкның чагыштырмасы һәм аларны процентларда күрсәтүгә мәсьәләләр

Тәгълимат

Практика

Процентларга мәсьәләләр.

Иң төп төшенә булып санның өлеше тора.Әгәрдә зурлыгы бирелсә k өлеше k·a га тигез.

Йөз өлешле зурлыкны процент дип атыйлар 1% = 1/100 = 0,01, шулай булса бөтен рәвештә 1% = 1/100 була. Димәк, бөтенне 100% тәшкил итә.

Мәсәлән: 39% = 0,39; 0,9 = 90%; 17,5% = 0,175 .

Процентны унарлы вакланмага әйләндерү өчен, санны 100 гә бүлергә кирәк.

Мәсәлән, 125% = 125:100 = 1,25%

Унарлы вакланманы процентка әйләндерү өчен аны 100 гә тапкырларга кирәк.

Мәсәлән, 0,971 = 0,971·100 = 97,1%

Процентларның мөнәсәбәтләрен табу.

Процентларның мөнәсәбәтен табу өчен, аларның мөнәсәбәтләрен 100 гә тапкырларга кирәк:

100%: à/â ×100%.

Исегезгә төшерегез:

Гади вакланмалардан унарлы вакланма китереп чыгару өчен, санаучыны ваклаучыга бүлергә кирәк.

6 / 30 = 0,2 

Пропорциялар:

1. Билгесез буынны табу өчен, урта буыннар тапкырчыгышын билгеле кырый буынга бүлергә кирәк.

2. Пропорциядә билгесез урта буынны табу өчен кырый буыннар тапкырчыгышын билгеле урта буынга бүлергә кирәк.

1. 560 тан 140 ничә процентны тәшкил итә?

Чишү: 140/560 × 100% = 25%

Җавап: 25%.

2. Студентларга бер айлык йөрү билет 150 сум. Әгәр, степендия 600 сум булса, йөрелгән билет бәясе күпмене тәшкил итә?

Чишү: 150/600 × 100% = 25%

Җавап: 25.

3. 60 ул 500 санының бер өлеше. Ул 500 нең күпме процентын тәшкил итә?

Чишү: 60:500 = 6:50=0,12

0,12=0,12·100%=12%

Җавап: 12%.

4. Кайбер товарлар сатуга 600 сумнан киләләр. Бер атна буенча аларнын бәясе үзгәрми. Ә тора бара һәр дүшәмбе 10% ка кими торагн була. 3 атна буенда ким сумга сатылалар.

1) 420 сум 2) 486 сум 3) 480 сум 4) 120 сум.

Чишү: Беренче атнада ул 600 сум була, икенчесендә сум, өченчесендә - сум.

Жавап: 2.

5. 50 дән 13%

Чишү: 1) 13% = 13/100 = 0,13; 2) 50·0,13 = 6,5.

Жавап: 6,5

Үзең чиш:

1. (Демо 2010 / 2 нче эш) Ярышта тугызынчы сыйныфның 59 кешесеннән 22 се катнаша. Тугызынчы сыйныфның ничә проценты ярышта катнаша:

1) 0,37% 2) 27% 3) 37% 4) 2,7%

2. 120нең 70-е ничә процентын тәшкил итә?

1) 58% 2) 5,8% 3) 17% 4) 171%

3. 210нан 300 саны ничә процентын тәшкил итә?

1) 70% 2) 700% 3) 14,3% 4) 143%

4. 200кг алманы сакларга куйганнар. Кыштан сон 25 кг алма бозылган. Ничэ процент алма кыштан соң сакланып калган?

1) 88% 2) 12% 3) 0,88% 4) 86%

5. Шәһәр бюджет бүлеменең чыгымнары 12,5 % ны тәшкил итә. Бу өлешне унарлы вакланма рәвешендә чыгарыгыз.

6. Витаминда 7,5%ны ниндидер матдәләр тәшкил итә. Бу өлешне унарлы вакланма рәвешендә күрсәтегез.

7. 160ның 110-ны ничә процентны тәшкил итә?

1) 14,5% 2) 145% 3) 690% 4) 69%

8. 300 нең 90-ны ничә процентны тәшкил итә?

1) 33,3% 2) 333% 3) 30% 4) 3%

9. 180 нең 290-ны ничә процентны тәшкил итә?

1) 16% 2) 161% 3) 62% 4) 6,2%

10. Кинога 1 билет 210 сум тора. Шушы группаларга скидкалар бар: 3 тән 12гә - 5%, 12 дән күбрәк - 12%. 10 кеше билетка ничә сум акча түләр?

1) 1980; 2) 198; 3) 2090; 4) 209.

11. 10% ка туры килә торган санны күрсәтегез.

1) 0,1 2) 0,01 3) 1 4) 10

12. 0,02е саны нинди процентка туры килә?

1) 0,2% 2) 2% 3) 20% 4) 5%

13. 15 саныннан 20% ны табыгыз.

14. Нинди санның 17%-ы 85 санын тәшкил итә?